Eenmanszaak, VOF or BV, wat is beter?

Eenmanszaak

De meeste ondernemers die starten, en die niet uitgaan van een structurele winst van €150.000 of meer en niet direct hun aansprakelijkheidsrisico hoeven af te dekken, kiezen voor de eenmanszaak. Je bent dan zzp’er: zelfstandige zonder personeel.

Wil je precies weten hoe de term zzp’er zich verhoudt tot de eenmanszaak als rechtsvorm? Lees dan ons artikel Verschil ZZP en eenmanszaak.

Iedereen kan een eenmanszaak oprichten. Je hebt geen notariële akte nodig; je schrijft je alleen in bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Voordelen van een eenmanszaak

Fiscaal is de eenmanszaak zeer voordelig, zeker de eerste jaren, omdat je als zzp’er recht hebt op:

• zelfstandigenaftrek, als je 1.225 uur of meer per jaar aan je onderneming besteedt
• startersaftrek
• MKB-winstvrijstelling

Met de eenmanszaak val je onder de inkomstenbelasting. Je betaalt dus belasting over je winst volgens de reguliere IB-tariefschijven, na aftrek van je ondernemersaftrekken. Een compleet overzicht van deze aftrekposten vind je in ons artikel Aftrekbare kosten zzp 2026.

Geen accountant nodig bij een eenmanszaak

Een ander voordeel voor de zzp’er is dat je geen accountant nodig hebt en gewoon verder kunt met een boekhouder die de balans- en winst-en-verliesrekening aanlevert en je winstaangifte in de aangifte inkomstenbelasting verzorgt.

Een jaarrekening is voor een eenmanszaak niet verplicht. Wil je die toch, bijvoorbeeld voor een hypotheek- of financieringsaanvraag, dan kun je deze apart laten opstellen. Meer hierover lees je in ons artikel Jaarrekening niet verplicht voor de zzp’er.

Nadeel van de eenmanszaak

Elk voordeel heeft zijn nadeel. Bij de eenmanszaak is er juridisch geen onderscheid tussen je privévermogen en je zakelijk vermogen.

Kom je in financiële problemen, dan kunnen schuldeisers beslag leggen op je koopwoning, auto, bezittingen en spaargeld. Bij een bv zijn zakelijk vermogen en privévermogen wel van elkaar afgeschermd.

Heb je een eenmanszaak en ga je trouwen? Dan is het slim om huwelijkse voorwaarden te overwegen. Zonder deze voorwaarden is je partner ook hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van je eenmanszaak.

Vennootschap onder firma (vof)

De vof bestaat eigenlijk uit twee of meer eenmanszaken onder één naam. Je verdeelt de winst op basis van een vooraf vastgesteld percentage. Alle vennoten vallen onder de inkomstenbelasting en hebben, mits ze voldoen aan het urencriterium, ieder recht op zelfstandigenaftrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling.

Let op: net als bij de eenmanszaak ben je bij een vof met je hele privévermogen hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de onderneming – ook voor schulden die je vennoot heeft gemaakt.

Leg afspraken vast in een vof-overeenkomst

Ga je een vof aan? Leg dan je afspraken vast in een overeenkomst. Denk aan:

• tot welk bedrag een vennoot geld mag opnemen bij de bank;
• een eventuele limiet op de bankpas;
• de tekenbevoegdheid voor het betalen van facturen;
• hoe de winst wordt verdeeld;
• wat een vennoot eventueel inbrengt vanuit privé of een ander bedrijf.

In de praktijk gaan zakelijke samenwerkingen tussen goede vrienden weleens mis en eindigen ze met een conflict. Een schriftelijke vastlegging vooraf voorkomt veel problemen achteraf.

Maatschap

Vrije beroepen zoals tandartsen en fysiotherapeuten verenigen zich soms in een maatschap. Ook hier geldt: leg alles vast in een overeenkomst, en wees duidelijk over wie welk bedrag mag opnemen bij de bank. Laat dit vastleggen en beperken, en vraag voor grote opnames de handtekeningen van alle maten.

BV

Stap je over van de eenmanszaak naar de bv, dan krijg je een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid. Bij deze rechtsvorm geef je je winst aan via de aangifte vennootschapsbelasting, en ben je in principe alleen aansprakelijk voor het bedrag dat je hebt geïnvesteerd (het eigen vermogen) in de onderneming.

Je richt een bv op via een notariële oprichtingsakte, uitgifte van aandelen en inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Een verplichte startkapitaalstorting is niet meer nodig.

Gebruikelijk loon als dga

Ben je directeur-grootaandeelhouder (dga) van je bv? Dan ben je verplicht jezelf een marktconform salaris uit te keren: het zogenoemde gebruikelijk loon.

Het gebruikelijk loon bedraagt in 2026 minimaal €58.000. Dit normbedrag is de wettelijke ondergrens; je moet het hoogste bedrag aanhouden van:

• het normbedrag van €58.000;
• 100% van het loon van de meest vergelijkbare dienstbetrekking;
• het loon van je meestverdienende werknemer, als je personeel in dienst hebt.

Een lager loon dan €58.000 mag alleen met een goede onderbouwing, bijvoorbeeld wanneer je aantoonbaar in deeltijd werkt, je bv nog in de opstartfase zit, of de vergelijkbare dienstbetrekking daadwerkelijk minder oplevert. Overleg dit bij voorkeur vooraf met de Belastingdienst en leg je onderbouwing goed vast – de Belastingdienst controleert het gebruikelijk loon steeds actiever.

Loon of dividend

Als dga kun je op twee manieren geld uit je bv halen: als loon (het gebruikelijk loon, belast met inkomstenbelasting) of als dividend (belast in box 2). Welke verhouding tussen loon en dividend voor jou het gunstigst is, hangt af van je persoonlijke situatie en verandert regelmatig door aanpassingen in de belastingtarieven – laat dit daarom jaarlijks opnieuw doorrekenen.

Vennootschapsbelasting

Over de winst in de bv – na aftrek van kosten en het loon van de dga – betaal je vennootschapsbelasting. Het tarief en de schijfgrenzen wijzigen regelmatig; controleer de actuele tarieven bij je boekhouder voordat je een berekening maakt.

Wat zijn de nadelen van de bv?

• Geen zelfstandigenaftrek
• Geen startersaftrek
• Geen MKB-winstvrijstelling
• Hogere kosten voor boekhouder of accountant

Stap je over naar de bv, dan is een accountantscontrole niet altijd verplicht. Deze is alleen verplicht bij rechtspersonen (bv, nv) als aan twee van de volgende drie voorwaarden wordt voldaan:

• de waarde van de activa is hoger dan €4.400.000;
• de netto-omzet is hoger dan €8.800.000;
• het gemiddeld aantal werknemers bedraagt meer dan 50.

Holding-bv en werk-bv

Veel ondernemers met een bv hebben er twee: een holding-bv en een werk-bv. Dit is een constructie om aansprakelijkheid te beperken.

In de holding gebeurt weinig. Hierin staat normaal gesproken alleen je vermogen en je bezittingen, zoals bijvoorbeeld domeinnamen en software. Omdat deze zaken in de holding staan, vallen ze niet in een eventueel faillissement van de werkmaatschappij.

Je daadwerkelijke arbeid verricht je vanuit de werk-bv. De enige aandeelhouder van de werkmaatschappij is de holding. In de werkmaatschappij zitten de risico’s.

In de werk-bv doe je als dga aangifte inkomstenbelasting over je loon, aangezien je in loondienst bent en een jaaropgave ontvangt. De bv zelf valt onder de vennootschapsbelasting.

Pensioen in de bv

Als zzp’er met een eenmanszaak kon je vroeger toevoegen aan de fiscale oudedagsreserve (FOR). Deze regeling is per 1 januari 2023 afgeschaft voor nieuwe opbouw. Als dga van een bv bouw je in plaats daarvan pensioen op via een externe verzekeraar, waarbij de pensioenpremie ten laste komt van de winst van de bv. De hoogte hangt af van het aantal dienstjaren bij de bv en de hoogte van je salaris.

Hoe gaat de overstap van eenmanszaak naar bv?

Is je nettowinst – omzet minus kosten – hoger dan €150.000 en verwacht je dat dit structureel is? Dan is het de moeite waard om met je boekhouder of fiscalist te bespreken of een overstap naar de bv voordelig is.

Je eenmanszaak heeft normaal gesproken vaste activa (inventaris, vervoermiddelen) op de balans staan, waarop je jaarlijks afschrijft. Ga je over naar de bv, dan moet je deze activa overnemen. Dit kan op twee manieren:

Afrekenen en opnieuw inbrengen

Je rekent de btw over de boekwaarde van de activa af in de eenmanszaak, en brengt de activa tegen deze prijs weer in bij de bv. Je hebt dan weer recht op vooraftrek van btw in de bv.

Geruisloze inbreng

Veel zzp’ers kiezen ervoor om de eenmanszaak geruisloos in de bv in te brengen. Dit is een relatief eenvoudige methode: de waarde van je inventaris en dergelijke gaat gewoon tegen de boekwaarde over naar de bv. Je hoeft de btw niet af te rekenen in de eenmanszaak, en ook niet terug te vragen in de bv – in principe broekzak-vestzak. Ook het afrekenen over fiscale en stille reserves en goodwill blijft bij geruisloze inbreng achterwege.

Wil je geruisloos omzetten, dan moet je een intentieverklaring uiterlijk negen maanden na de datum van omzetting registreren bij de Belastingdienst.

Voorbeeld: wil je je eenmanszaak omzetten per 1 januari van een jaar, dan moet je de intentieverklaring uiterlijk 1 oktober van datzelfde jaar hebben geregistreerd.

Niet-geruisloze omzetting

Kies je niet voor geruisloze inbreng, dan betaal je inkomstenbelasting over de stille en fiscale reserves en over eventuele goodwill. Op de hieruit voortvloeiende winst mag je de stakingsaftrek in mindering brengen. Ook mag je een deel van de stakingswinst in een lijfrente storten – zie ons artikel Lijfrente voor zzp’ers.

Kosten bij de overstap naar een bv

Houd rekening met:

• notariële kosten voor de oprichtingsakte;
• inschrijving bij de Kamer van Koophandel;
• boekhoudkosten, die doorgaans hoger liggen dan bij een eenmanszaak.

Een verplicht startkapitaal is niet meer nodig om een bv te beginnen.

Terug naar de eenmanszaak

Het ging je voor de wind, totdat de omzet daalde. Je nettowinst van meer dan €150.000 per jaar zakte terug tot onder de ton. In dat geval kan het fiscaal gunstiger zijn om terug te gaan naar de eenmanszaak.

Je hoeft dan het gebruikelijk loon van de dga niet meer uit te betalen, en hebt weer recht op zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling, mits je voldoet aan het urencriterium van 1.225 gewerkte uren per boekjaar.

Door je terugkeer naar de eenmanszaak ben je weer zzp’er, en dus weer hoofdelijk aansprakelijk met je privévermogen. Staak je de bv, dan moet je mogelijk afrekenen – of je keert geruisloos terug.

Inschrijven bij de Kamer van Koophandel

Je betaalt een keer per jaar een bijdrage aan de Kamer van Koophandel. Dit bedrag is hetzelfde voor een eenmanszaak en voor een bv – controleer het actuele KvK-jaarbedrag op het moment van inschrijving.

Welke rechtsvorm past bij jou?

Er is geen standaardantwoord op de vraag welke rechtsvorm het beste is. Het hangt af van je verwachte winst, je risicobereidheid, of je alleen of met een partner onderneemt, en hoeveel administratieve rompslomp je acceptabel vindt.

Twijfel je tussen een eenmanszaak, vof, maatschap of bv? Plan een gratis en vrijblijvend adviesgesprek en bespreek jouw situatie.