Lijfrente en pensioen opbouw voor de zzp’er

Ben je zzp’er en bouw je weinig of geen pensioen op? Dan kun je zelf een aanvullend pensioen opbouwen met een lijfrente. Als je een pensioentekort hebt, kun je onder voorwaarden de premie of storting voor een lijfrente aftrekken in je aangifte inkomstenbelasting.

Het fiscale voordeel kan aanzienlijk zijn. Je verlaagt in het jaar van de aftrek je belastbaar inkomen in box 1. Later betaal je inkomstenbelasting over de lijfrente-uitkeringen.

Voor zzp’ers kan een lijfrente daarom een interessante manier zijn om fiscaal voordelig pensioen op te bouwen.

Kort antwoord: een zzp’er kan lijfrentepremies of stortingen aftrekken als er sprake is van een pensioentekort en voldoende jaarruimte of reserveringsruimte. De Belastingdienst bepaalt hoeveel je maximaal mag aftrekken. Gebruik hiervoor de officiële rekenhulp Lijfrentepremie.

Wat is een lijfrente?

Een lijfrente is een financieel product waarmee je vermogen opbouwt voor later. Je kunt bijvoorbeeld periodiek of eenmalig geld storten op een lijfrenterekening, in een lijfrentebeleggingsrecht of in een lijfrenteverzekering.

Later ontvang je uitkeringen uit de lijfrente. Deze uitkeringen kunnen dienen als aanvulling op je AOW en eventueel ander pensioen.

De Belastingdienst beschouwt een lijfrente als een vorm van inkomensvoorziening. Als je aan de voorwaarden voldoet en voldoende aftrekruimte hebt, kun je de premie of storting aftrekken in je aangifte inkomstenbelasting.

Waarom is een lijfrente interessant voor een zzp’er?

Als werknemer bouw je vaak automatisch pensioen op via je werkgever. Als zzp’er heb je die werkgever niet.

Je krijgt later wel AOW, maar voor aanvullend pensioen moet je meestal zelf iets regelen. Dat kan bijvoorbeeld door: een lijfrente, pensioenbeleggen, banksparen, sparen, beleggen, aflossen op je hypotheek, of investeren in ander vermogen.

Een lijfrente heeft daarbij een belangrijk voordeel: de inleg kan onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar zijn. Daar staat tegenover dat het geld niet zo vrij beschikbaar is als geld op een gewone spaarrekening.

Verplichte pensioenregeling voor bepaalde beroepen

Voor de meeste zzp’ers is aanvullend pensioen een vrije keuze. Voor een aantal beroepsgroepen geldt echter een verplichte deelname aan een beroeps- of bedrijfstakpensioenfonds, ook als je als zzp’er werkt. Dit geldt onder meer voor:

• artsen en medisch specialisten
• tandartsen
• apothekers
• schilders en stukadoors

Val je onder zo’n verplichte regeling, dan heeft dit invloed op je pensioenopbouw en mogelijk op je jaarruimte voor een lijfrente. Controleer dit daarom vooraf, of vraag dit na bij je boekhouder.

Is een lijfrente voor een zzp’er aftrekbaar?

Ja, maar niet automatisch.

Je mag lijfrentepremies of stortingen alleen aftrekken als je aan de fiscale voorwaarden voldoet. De belangrijkste voorwaarde is dat je een pensioentekort hebt.

De fiscale ruimte wordt berekend aan de hand van je jaarruimte en eventueel je reserveringsruimte.

Heb je meer ingelegd dan je beschikbare fiscale ruimte? Dan kun je het meerdere niet zomaar alsnog in een later jaar aftrekken.

Daarom is het belangrijk om vóór een grote storting eerst je beschikbare jaarruimte en reserveringsruimte te berekenen.

Wat is jaarruimte?

Jaarruimte is het bedrag dat je in een bepaald jaar maximaal fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor een lijfrente.

De jaarruimte ontstaat wanneer je in het voorafgaande jaar onvoldoende pensioen hebt opgebouwd.

De jaarruimte voor 2026 hangt daarom af van je situatie in 2025. De berekening houdt onder andere rekening met je inkomen en je pensioenopbouw.

De Belastingdienst heeft hiervoor een officiële rekenhulp. Daarmee kun je berekenen hoeveel lijfrentepremie of storting je maximaal mag aftrekken.

Jaarruimte is niet hetzelfde als wat je maximaal mag storten

Dit verschil is belangrijk.

Je kunt bijvoorbeeld €20.000 op een lijfrenterekening storten, maar als je beschikbare fiscale ruimte slechts €10.000 bedraagt, kun je niet automatisch de volledige €20.000 aftrekken.

De aftrek is beperkt tot je beschikbare jaarruimte en eventuele reserveringsruimte.

Wat is reserveringsruimte?

Heb je in eerdere jaren je volledige jaarruimte niet gebruikt? Dan kan de niet-benutte ruimte later beschikbaar komen als reserveringsruimte.

Dit is vooral interessant voor zzp’ers die in het verleden weinig of niets aan pensioen hebben opgebouwd.

Vanaf de verruiming van de fiscale regels kun je ongebruikte jaarruimte langer meenemen. In 2026 kun je gebruikmaken van niet-benutte jaarruimte uit de jaren 2016 tot en met 2025.

De maximale reserveringsruimte bedraagt in 2026 €42.753.

Heb je jarenlang weinig pensioen opgebouwd? Dan kan het dus interessant zijn om niet alleen naar je jaarruimte van dit jaar te kijken, maar ook naar je reserveringsruimte.

Hoeveel mag een zzp’er aftrekken voor een lijfrente?

Er is geen algemeen bedrag dat voor iedere zzp’er geldt.

Je maximale aftrek wordt persoonlijk berekend aan de hand van je jaarruimte en reserveringsruimte. De hoogte hangt onder meer samen met je inkomen, je pensioenopbouw, je situatie in eerdere jaren, je beschikbare jaarruimte en je beschikbare reserveringsruimte.

De fiscale regels zijn de afgelopen jaren verruimd. De fiscale jaarruimte is verhoogd en ongebruikte jaarruimte kan langer worden benut. De Belastingdienst noemt daarbij een jaarruimte van maximaal 30% van het relevante inkomen, afhankelijk van de overige voorwaarden.

Daarom is het verstandiger om niet uit te gaan van een vast bedrag, maar je persoonlijke ruimte te berekenen.

Hoe bereken je je jaarruimte?

De eenvoudigste manier is de officiële Hulpmiddel Lijfrentepremie van de Belastingdienst.

Voor de berekening heb je onder andere gegevens nodig over je inkomen en je pensioenopbouw.

Voor de reserveringsruimte zijn gegevens uit meerdere eerdere jaren nodig. De Belastingdienst geeft aan dat je daarvoor je inkomensgegevens en pensioenopbouw uit de afgelopen tien jaar nodig kunt hebben.

Let op voordat je een grote storting doet

Controleer eerst je fiscale ruimte.

Een hoge storting is namelijk niet automatisch volledig aftrekbaar.

Heb je bijvoorbeeld €30.000 beschikbaar en wil je dat volledig in een lijfrente stoppen? Bereken dan eerst hoeveel van die €30.000 je daadwerkelijk in aftrek kunt brengen.

Wanneer krijg je het belastingvoordeel?

Je krijgt het fiscale voordeel in het jaar waarin je de premie of storting betaalt, voor zover je daarvoor voldoende aftrekruimte hebt.

Stort je bijvoorbeeld in 2026 een bedrag dat binnen je jaarruimte en reserveringsruimte valt, dan kun je dit bedrag verwerken in je aangifte inkomstenbelasting over 2026.

De Belastingdienst benadrukt dat je alleen premies en stortingen mag aftrekken in het jaar waarin je ze hebt betaald.

Wanneer betaal je belasting over een lijfrente?

Een lijfrente werkt fiscaal in belangrijke mate volgens het principe van belastinguitstel.

Tijdens de opbouwfase kun je de inleg onder voorwaarden aftrekken.

Later worden de lijfrente-uitkeringen belast met inkomstenbelasting.

Het voordeel is dus niet dat je helemaal geen belasting betaalt. Je verschuift de belastingheffing naar het moment waarop de lijfrente wordt uitgekeerd.

Of dat uiteindelijk voordelig is, hangt af van je persoonlijke situatie en de tarieven die op dat moment gelden.

Aftrekken tot 5 jaar na je AOW-leeftijd

Sinds 2023 kun je lijfrentepremies aftrekken tot 5 jaar ná het bereiken van je AOW-leeftijd. Voorheen was dit beperkt tot de AOW-leeftijd zelf. Werk je dus door na je AOW-leeftijd, dan kun je in die periode mogelijk nog steeds premies aftrekken, mits je voldoende jaarruimte hebt.

Wat is het verschil tussen sparen en een lijfrente?

Bij gewoon sparen houdt je je geld relatief vrij beschikbaar. Je kunt het geld opnemen wanneer je dat nodig hebt.

Bij een lijfrente ligt dat anders.

Een lijfrente is bedoeld voor een inkomensvoorziening op langere termijn. Daar staat tegenover dat je onder voorwaarden een fiscaal voordeel krijgt over je inleg.

Een lijfrente is dus niet automatisch beter dan sparen. Het gaat om de combinatie van rendement, flexibiliteit, belastingvoordeel en je persoonlijke financiële situatie.

Kun je als zzp’er pensioen opbouwen?

Ja.

Als zzp’er kun je op verschillende manieren vermogen voor later opbouwen.

Een lijfrente is één mogelijkheid. Je kunt ook denken aan pensioenbeleggen, banksparen of het opbouwen van vrij vermogen. Een breder overzicht van al deze opties vind je in ons artikel Wat is pensioen voor een eenmanszaak?

Welke oplossing het beste past, hangt af van je inkomen, leeftijd, vermogen, risicobereidheid en gewenste flexibiliteit.

Heb je al vermogen opgebouwd? Dan hoeft een lijfrente ook niet de enige oplossing te zijn.

Is pensioen opbouwen verplicht voor een zzp’er?

Voor de meeste zzp’ers is het niet verplicht om zelf aanvullend pensioen op te bouwen.

Voor bepaalde beroepsgroepen en situaties kunnen echter wel verplichte pensioenregelingen gelden – zie de lijst hierboven.

Neemt u als ondernemer verplicht deel aan een beroeps- of bedrijfstakpensioenregeling? Dan zijn deze pensioenpremies fiscaal anders behandeld dan lijfrentepremies.

Kun je een lijfrente afsluiten als je al pensioen opbouwt?

Ja.

Ook wanneer je al pensioen opbouwt via bijvoorbeeld een werkgever, kun je mogelijk een lijfrente gebruiken.

De vraag is dan vooral of je nog een pensioentekort hebt en hoeveel jaarruimte je daardoor beschikbaar hebt.

Je bestaande pensioenopbouw kan namelijk invloed hebben op je fiscale ruimte.

Lijfrente en een hoge inkomstenbelasting

Een lijfrente kan vooral interessant zijn wanneer je in een relatief hoge belastingschijf valt.

De aftrek verlaagt je belastbaar inkomen in box 1.

Maar het is belangrijk om niet alleen naar het directe belastingvoordeel te kijken. Je moet ook rekening houden met de belasting over de toekomstige uitkeringen, de voorwaarden van het lijfrenteproduct, de looptijd, kosten, rendement en je behoefte aan liquiditeit.

Een lijfrente is daarom vooral interessant als je het geld daadwerkelijk voor de langere termijn kunt missen.

Kan een zzp’er ook andere vormen van vermogen opbouwen?

Zeker.

Een ondernemer kan ervoor kiezen zijn vermogen te verdelen over verschillende vormen. Denk bijvoorbeeld aan een lijfrente, een spaarrekening, beleggingen, extra aflossen op de hypotheek, vastgoed, een vakantiewoning, een garagebox, een eigen woning of ondernemingsvermogen.

Daarbij geldt: iedere vorm heeft zijn eigen fiscale regels, risico’s en rendement.

Een lijfrente heeft als belangrijkste onderscheid dat de inleg onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar is.

Stakingswinst gebruiken voor een lijfrente

Voor ondernemers bestaat daarnaast een bijzondere mogelijkheid wanneer de onderneming wordt gestaakt.

Heb je bijvoorbeeld stakingswinst? Dan kun je onder voorwaarden een deel daarvan gebruiken voor de aankoop van een lijfrente – de zogenoemde stakingslijfrente.

Daarvoor gelden aanvullende fiscale regels, waaronder een maximumbedrag dat afhangt van je leeftijd, een eventuele arbeidsongeschiktheid en de ingangsdatum van de uitkeringen.

Dit is een onderwerp waarbij persoonlijk advies verstandig is, omdat de fiscale gevolgen afhankelijk zijn van de manier waarop je je onderneming beëindigt.

Wat is er gebeurd met de fiscale oudedagsreserve (FOR)?

Voorheen konden zzp’ers ook gebruikmaken van de fiscale oudedagsreserve (FOR): een regeling waarbij je een deel van je winst belastingvrij opzij kon zetten voor later. Deze regeling is per 1 januari 2023 afgeschaft voor nieuwe opbouw – je kunt sindsdien niet meer aan de FOR toevoegen.

Had je vóór 2023 al een oudedagsreserve opgebouwd? Dan gelden hiervoor nog altijd overgangsregels, en moet je bij het staken van je onderneming of het bereiken van de AOW-leeftijd nog steeds over de reserve afrekenen. Heb je een oude FOR openstaan, laat dit dan door je boekhouder beoordelen.

Veelgestelde vragen over lijfrente voor zzp’ers

Wat is een lijfrente?

Een lijfrente is een financieel product waarmee je vermogen opbouwt voor later. Je kunt bijvoorbeeld geld storten op een lijfrenterekening of in een lijfrentebeleggingsrecht. Later ontvang je periodieke uitkeringen.

Is een lijfrente voor een zzp’er aftrekbaar?

Ja, onder voorwaarden. Je moet onder meer een pensioentekort hebben en voldoende jaarruimte of reserveringsruimte hebben.

Wat is jaarruimte?

Jaarruimte is het bedrag dat je in een bepaald jaar maximaal fiscaal aftrekbaar kunt inleggen voor een lijfrente. De berekening is afhankelijk van je inkomen en pensioenopbouw.

Wat is reserveringsruimte?

Reserveringsruimte is niet-benutte jaarruimte uit eerdere jaren die je later alsnog kunt gebruiken. In 2026 kun je daarvoor kijken naar niet-benutte jaarruimte uit 2016 tot en met 2025.

Hoeveel mag ik in 2026 in een lijfrente storten?

Dat verschilt per persoon. Je maximale aftrek wordt bepaald door je jaarruimte en eventuele reserveringsruimte. Gebruik de rekenhulp van de Belastingdienst voor het exacte bedrag.

Kan ik als zzp’er €30.000 in een lijfrente storten?

Dat kan in principe, maar je kunt niet automatisch het volledige bedrag aftrekken. Je moet eerst controleren hoeveel jaarruimte en reserveringsruimte je hebt.

Wanneer moet ik mijn lijfrentepremie betalen?

Je mag een premie of storting aftrekken in het jaar waarin je deze daadwerkelijk betaalt.

Kan ik mijn niet-gebruikte jaarruimte nog benutten?

Ja. Niet-benutte jaarruimte kan onder voorwaarden via de reserveringsruimte later alsnog worden gebruikt. De huidige regels bieden hiervoor maximaal tien jaar terugwerkende ruimte.

Betaal ik later belasting over mijn lijfrente?

Ja. De lijfrente-uitkeringen worden in principe belast met inkomstenbelasting. Het fiscale voordeel zit vooral in de aftrek tijdens de opbouwfase.

Kan ik een lijfrente afsluiten als ik al pensioen heb?

Ja, dat kan. Je bestaande pensioenopbouw kan wel invloed hebben op je jaarruimte.

Is pensioen opbouwen verplicht voor een zzp’er?

Voor de meeste zzp’ers niet. Voor bepaalde beroepsgroepen, zoals artsen, tandartsen, apothekers en schilders, kunnen wel verplichte pensioenregelingen gelden.

Bestaat de fiscale oudedagsreserve (FOR) nog?

Nee, niet voor nieuwe opbouw. De FOR is per 1 januari 2023 afgeschaft. Had je daarvoor al een oudedagsreserve, dan gelden hiervoor nog overgangsregels.

Kan een boekhouder helpen met jaarruimte?

Een boekhouder kan je helpen de fiscale gevolgen van een lijfrente te begrijpen en de gegevens voor je aangifte te controleren. Voor het exacte bedrag van je jaarruimte en reserveringsruimte kun je de officiële rekenhulp van de Belastingdienst gebruiken.

Lijfrente voor zzp’ers: eerst berekenen, daarna storten

Een lijfrente kan een aantrekkelijke manier zijn om als zzp’er aanvullend pensioen op te bouwen.

Het belangrijkste is echter dat je niet zomaar een bedrag stort omdat je denkt dat dit volledig aftrekbaar is.

Controleer eerst:

• Heb je een pensioentekort?
• Hoeveel jaarruimte heb je?
• Heb je nog reserveringsruimte?
• Hoeveel heb je al ingelegd?
• Welk bedrag kun je daadwerkelijk aftrekken?
• Kun je het geld langere tijd missen?
• Welke vorm van lijfrente past bij je situatie?

Vooral wanneer je meerdere jaren weinig pensioen hebt opgebouwd, kan het interessant zijn om je reserveringsruimte te controleren.

Hulp bij je belasting en lijfrente?

Als zzp-boekhouder help ik zelfstandig ondernemers met hun administratie, inkomstenbelasting en fiscale vraagstukken.

Wil je weten welke fiscale gevolgen een lijfrente voor jouw situatie heeft of hoe je jouw administratie en aangifte goed verwerkt?

Plan een vrijblijvend adviesgesprek.

Peter Brink – ZZP Boekhouder
Persoonlijk contact, duidelijke uitleg en praktisch belastingadvies voor zzp’ers.